Chúa Nhật XXIX Thường niên, năm A (Mt 22,15-21)
Của Xêda – Của Thiên Chúa
Lasan Ngô Văn Vỹ, O.Cist.
Trong cuộc sống, có những câu hỏi tưởng chừng rất đơn giản nhưng lại chạm đến những vấn đề sâu xa của thân phận con người. Khi những người Pharisêu hỏi Đức Giêsu có được phép nộp thuế cho Xêda hay không, họ không thực sự muốn tìm kiếm chân lý, nhưng đang giăng bẫy Người. Nếu Đức Giêsu bảo phải nộp thuế, Người có nguy cơ bị dân chúng xem là đứng về phía đế quốc Rôma; nếu Người bảo không, Người có thể bị tố cáo chống lại chính quyền. Nhưng Đức Giêsu không mắc bẫy. Người đưa ra một câu trả lời ngắn gọn mà mở ra cả một chân trời suy tư: “Của Xêda, trả về Xêda; của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa” (Mt 22,21).
Của Xêda là gì? Của Thiên Chúa là gì? Và chúng ta phải sống thế nào để vừa chu toàn bổn phận trần thế, vừa trung thành với Thiên Chúa?
Trước hết, “của Xêda” là những gì thuộc về trật tự xã hội và những trách nhiệm chính đáng của đời sống con người. Đồng tiền nộp thuế mang hình và danh hiệu của hoàng đế, vì thế Đức Giêsu nhắc người ta chu toàn nghĩa vụ đối với chính quyền. Người không dạy chúng ta trốn tránh trách nhiệm xã hội, nhưng mời gọi sống công bằng, tôn trọng luật pháp chính đáng, đóng góp cho công ích và xây dựng một xã hội tốt đẹp hơn. Thánh Phaolô cũng khuyên: “Mỗi người phải phục tùng chính quyền” (Rm 13,1), đồng thời nhắc đến việc nộp thuế và thực thi những bổn phận tương ứng (Rm 13,6-7).
Là Kitô hữu, chúng ta không sống ngoài thế giới, cũng không thể lấy lý do đạo đức hay đời sống thiêng liêng để trốn tránh trách nhiệm đối với gia đình, cộng đồng và xã hội. Cầu nguyện không thay thế cho lao động; lòng đạo đức không miễn trừ chúng ta khỏi sự công bằng; lòng yêu mến Chúa không thể tách rời trách nhiệm đối với tha nhân. Một người có thể đọc kinh rất sốt sắng, nhưng nếu gian dối trong công việc, trốn tránh nghĩa vụ hoặc làm tổn thương người khác, thì đời sống đức tin ấy vẫn còn xa với Tin Mừng.
Tuy nhiên, Đức Giêsu không dừng lại ở việc trả lại cho Xêda những gì thuộc về Xêda. Người còn nói một điều quan trọng hơn: “Của Thiên Chúa, trả về Thiên Chúa.” Nếu đồng tiền mang hình Xêda, thì con người mang hình ảnh Thiên Chúa. Sách Sáng Thế kể rằng Thiên Chúa dựng nên con người theo hình ảnh Người (St 1,26-27). Vì thế, điều thuộc về Thiên Chúa không chỉ là một phần tiền bạc, một vài giờ cầu nguyện hay những việc đạo đức chúng ta dành cho Người, nhưng trước hết là chính cuộc đời chúng ta.
Chúng ta có thể trả thuế cho Xêda bằng tiền bạc, nhưng không thể trả lại cho Thiên Chúa chỉ bằng một chút thời gian còn dư sau khi đã dành tất cả cho những bận tâm riêng. Thiên Chúa không muốn chiếm lấy một phần nhỏ bé của cuộc đời chúng ta; Người mời gọi chúng ta quy hướng toàn thể cuộc đời về Người, bởi chính Người là nguồn mạch và cùng đích của sự sống. Thánh Phaolô xác tín: “Anh em đã được mua bằng giá rất đắt. Vậy hãy tôn vinh Thiên Chúa nơi thân xác anh em” (1 Cr 6,20).
Vậy phải phân biệt và sử dụng hai thứ “của” này thế nào? Chúng ta cần phân biệt nhưng không tách rời; chu toàn bổn phận trần thế nhưng không biến những thực tại trần thế thành thần tượng. Tiền bạc là cần thiết, nhưng không phải là chủ nhân của cuộc đời. Quyền lực có thể được sử dụng để phục vụ, nhưng không được biến thành phương tiện thống trị. Công việc là bổn phận, nhưng không thể chiếm chỗ của Thiên Chúa. Những thực tại trần thế có giá trị riêng, nhưng chỉ tìm được ý nghĩa trọn vẹn khi được sử dụng theo sự thật, công bằng và tình yêu.
Khi quyền lực con người đòi hỏi điều trái với lương tâm ngay chính, khi lợi ích vật chất buộc chúng ta phải phản bội chân lý, khi một mệnh lệnh yêu cầu chúng ta làm điều nghịch với luật Thiên Chúa, người Kitô hữu phải nhớ lời các Tông đồ: “Phải vâng lời Thiên Chúa hơn là vâng lời người phàm” (Cv 5,29). Bởi lẽ, Xêda có quyền trên những gì thuộc về trật tự chính đáng của xã hội, nhưng không có quyền chiếm đoạt vị trí của Thiên Chúa trong lương tâm và đời sống con người.
Đối với người sống đời thánh hiến, lời Tin Mừng hôm nay còn đặt ra một câu hỏi sâu sắc: chúng ta đã thực sự trả cuộc đời mình về cho Thiên Chúa chưa? Chúng ta có thể dâng cho Chúa những lời kinh, những công việc và cả những hy sinh bên ngoài, nhưng liệu chúng ta đã trao cho Người những ý riêng, những tự ái, những tham vọng và nhu cầu luôn muốn mình được nhìn nhận chưa? Có khi chúng ta đã trao cho Chúa nhiều việc, nhưng vẫn giữ lại cho mình quyền quyết định cuối cùng; đã dâng cho Chúa thân xác, nhưng chưa để Người chạm đến những vùng sâu kín nhất của tâm hồn.
Trả về cho Thiên Chúa không có nghĩa là khinh thường những bổn phận trần thế, nhưng là để cho Thiên Chúa trở thành trung tâm, nhờ đó chúng ta chu toàn mọi bổn phận trong tinh thần yêu thương và tự do. Khi ấy, lao động trở thành phục vụ, vâng phục trở thành hiến dâng, cầu nguyện trở thành cuộc gặp gỡ, và đời sống cộng đoàn trở thành nơi chúng ta học cách trao ban chính mình.
Sau cùng, lời Đức Giêsu mời gọi mỗi người tự hỏi: Tôi đang thuộc về ai? Tiền bạc, danh vọng và những lo toan có đang chiếm lấy trái tim tôi không? Tôi đang sử dụng những gì mình có để phục vụ Thiên Chúa và tha nhân, hay đang để chúng điều khiển cuộc đời mình?
Xin đừng chỉ hỏi mình phải trả lại cho Thiên Chúa bao nhiêu, nhưng hãy hỏi mình còn giữ lại điều gì mà chưa muốn trao cho Người. Bởi vì, nếu đồng tiền mang hình Xêda thì cuộc đời chúng ta mang hình ảnh Thiên Chúa. Và điều Thiên Chúa mong đợi không chỉ là những gì thuộc về Người, nhưng là chính chúng ta, những người được Người dựng nên, yêu thương và cứu chuộc.
Lạy Chúa, xin dạy chúng con biết chu toàn bổn phận đối với trần thế mà không đánh mất cùng đích vĩnh cửu. Xin giúp chúng con biết sử dụng tiền bạc mà không làm nô lệ cho tiền bạc, biết phục vụ con người mà không quên Thiên Chúa, và biết trao lại cho Chúa tất cả những gì chúng con là và những gì chúng con có. Vì chỉ khi thuộc trọn về Chúa, chúng con mới biết sử dụng mọi sự theo đúng ý nghĩa của chúng. Amen.
