HIỀN MẪU TRONG ĐAN VIỆN
F.M. Lasan Ngô Văn Vỹ, O.Cist.
“Kính mừng Maria đầy ân phúc…”
Đó là lời kinh tôi đã thuộc lòng từ thuở ấu thơ, tôi đã từng đọc nhiều và nghe nhiều; nhưng thú thật tôi đọc và nghe chỉ như một thói quen chứ tâm tình sốt mến thì chẳng có bao nhiêu.
Thế rồi, khi gia nhập Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn, tôi được cảm nghiệm sâu lắng về tình từ mẫu Maria đang dành cho tôi, từ đó thêm yêu Đức Mẹ – Hiền Mẫu Trong Đan Viện.
Tôi được biết thêm về lòng tôn sùng đặc biệt của các đan sĩ dành cho Đức Trinh Nữ Maria, đó không phải là thứ tình cảm hời hợt nhưng là tâm tình sâu đậm xuất phát từ lòng tin vào uy quyền của Mẹ Thiên Chúa. Bên cạnh đó, các đan sĩ tôn sùng Đức Trinh Nữ như là mô phạm cho cuộc đời tận hiến: phụng sự Chúa và phục vụ tha nhân.
Trước tiên, xin ghi nhận truyền thống Đan tu luôn đặc biệt tôn kính Đức Trinh Nữ Maria. Ngay từ thế kỷ VI, các đan sĩ Ai Cập có thói quen dành 30 ngày dọn mình trước các lễ kính Đức Mẹ. Tương truyền rằng thánh Bênađô, viện phụ (1090-1153) Đan viện Clairvaux Dòng Xitô vì cảm nhận tình thương thắm thiết của Đức Mẹ, nên ngài đã viết “Kinh Hãy Nhớ” mà các tín hữu vẫn đọc cho tới ngày nay. Cũng khoảng thời gian này, đan sĩ Hermann der Lahme (+1054) viết ra lời kinh bất hủ “Salve Regina – Lạy Nữ Vương”. Rồi đến thế kỷ XVI, một đan sĩ linh mục dòng Biển Đức, Wolfango Seidl, đã viết tập sách nhỏ tựa đề “Tháng Năm thiêng liêng”, trong đó cha đề nghị những phương thức cầu nguyện và lễ nghi kính Đức Trinh Nữ Maria để các tín hữu khỏi bị lây nhiễm những thói phàm tục đương thời.
Hơn thế nữa, trước đây các đan sĩ sau khi cử hành Phụng Vụ Các Giờ Kinh còn đọc tiếp theo phần kính Đức Trinh Nữ Maria. Sau Công đồng Vatican II phần phụng vụ này bị lược bỏ, chỉ giữ lại ca vãn kính Đức Trinh Nữ Maria trong giờ Kinh Sáng (Sub Tuum Praesideum), giờ Kinh Chiều (Sancta Maria), giờ Kinh Tối (Salve Regina) như chúng ta thấy hiện nay.
Đặc biệt, xin nói riêng về truyền thống đan tu Xitô với lòng sùng kính Đức Trinh Nữ Maria: Toàn Dòng Xitô thế giới đã nhận Đức Trinh Nữ Maria Hồn Xác Lên Trời làm bổn mạng, đây cũng là ngày Hội Dòng Xitô Thánh Gia nhận làm ngày kỷ niệm thành lập Hội Dòng (15-08-1918). Hiện nay, Hội Dòng Xitô Thánh Gia có 15 đan viện và tất cả các đan viện này đều được dâng kính Đức Trinh Nữ Maria – Nữ Vương Trời Đất (Thói lệ 116). Danh xưng “Thánh Mẫu” thường được đặt trước tên đan viện, chẳng hạn: Đan viện Xitô Thánh Mẫu Phước Sơn, Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Thủy, Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Lâm…
Trên sách báo hay trong các văn bản, chúng ta cũng thấy các đan sĩ Xitô Thánh Gia ký tên Danh thánh Maria trước vị thánh bổn mạng của họ. Khi đặt tên như vậy họ làm theo Thói Lệ (Tl) của Dòng với ý nghĩa rất lành thánh là muốn ký thác trọn vẹn cuộc đời thánh hiến cho Đức Trinh Nữ Maria, nhờ Mẹ giữ gìn và dẫn dắt nhằm kết hiệp với Chúa Giêsu – Con Chí Ái của Mẹ (Tl 67). Bởi hơn ai hết, Mẹ là người cưu mang, sinh hạ Chúa Kitô và đem Chúa đến cho tha nhân (x. Lc 1,26-56), đồng thời Mẹ luôn chuyên cần lắng nghe và thi hành Lời Chúa (x. Lc 2,19.51; 8,21;11,27-28). Thế nên, chính Mẹ là người “tu sĩ” đầu tiên đã tận hiến cuộc đời mình: vâng phục thánh ý Chúa cách tuyệt hảo nhất.
Vì Mẹ Maria luôn giữ vai trò quan trọng trong đời sống thánh hiến, vì thế Hiến Pháp Hội Dòng Xitô Thánh Gia minh định: Hằng ngày các đan sĩ lần hạt chung[1] một tràng 50 để tôn sùng Đức Trinh Nữ Maria (x. Hp 121; Tl 189), và cùng với Mẹ suy niệm lời Chúa trong mầu nhiệm Kinh Mân Côi, hầu nhờ Mẹ nuôi dưỡng và thăng tiến trong đời sống thiêng liêng. Chắc hẳn các đan sĩ cũng xác tín như thánh Bonaventura: “Nếu ta kính chào Mẹ bằng Kinh Kính Mừng thì Mẹ sẽ chào lại ta bằng ơn phúc”.
Ngoài ra, mỗi ngày ba lần đan sĩ nguyện Kinh Truyền Tin (Tl 188) để kết hiệp với Mẹ sống mầu nhiệm Ngôi Hai Nhập Thể cứu độ trần gian. Hằng ngày luôn có một thành viên trong Đan viện lần thêm một chuỗi 50 kính Đức Mẹ để cầu cho những ai chưa tin Chúa được trở về tin yêu Chúa (Tl 187). Với lòng yêu mến Đức Maria, đan sĩ muốn phó dâng và theo bước chân Mẹ trên hành trình truyền giáo, như xưa Mẹ đã nhiệt thành đem Chúa đến với tha nhân (x. Lc 1,39-56).
Theo truyền thống vào ngày Thứ Bảy hàng tuần, khi phụng vụ không kính nhớ một vị thánh nào, các Đan viện trong Hội Dòng Xitô Thánh Gia thường dâng lễ ngoại lịch kính Đức Trinh Nữ Maria, một số lễ về Đức Maria cũng được cử hành với bậc lễ cao hơn. Đồng thời, mỗi khi nghe hoặc đọc thánh danh Maria đan sĩ cung kính cúi đầu tỏ lòng sùng kính suy tôn (Tl 156). Hơn nữa, giữa giờ làm việc, đan sĩ hướng tâm cầu nguyện dâng ngày sống cho Đức Mẹ (Tl 221), xin Mẹ đồng hành, trợ giúp để đan sĩ chu toàn mọi việc cho sáng danh Chúa và mưu ích cho các linh hồn. Cũng nên biết thêm tại nhà cơm, trước khi dùng bữa các ngày Chúa Nhật và các Lễ Trọng (trừ Mùa chay) đan sĩ hát 3 lần: “Đức Mẹ chỉ bảo đàng lành – cầu cho chúng con” (Tl 233), để dù ăn uống hay làm bất cứ công việc gì đan sĩ cũng xin Mẹ hướng dẫn để sống đẹp lòng Chúa.
Như vậy, trong ngày sống và suốt cuộc đời, đan sĩ luôn noi ngương Mẹ để rồi qua Mẹ mà gặp được Chúa; nhờ có Mẹ – Hiền Mẫu Trong Đan Viện,đan sĩ cảm nếm được phần nào niềm an vui và thêm nhiệt thành sống ơn gọi thánh hiến, giữa thế giới tục hóa hôm nay.
Ước chi khi hiểu biết thêm về lòng sùng kính của các đan sĩ dành cho Đức Mẹ, chúng ta được khích lệ ngày càng nhiệt tâm yêu mến Mẹ hơn. Một cách cụ thể chúng ta hãy noi gương bắt chước các nhân đức của Mẹ – đây là sự tôn vinh cao đẹp nhất mà chúng ta có thể dâng lên Mẹ mỗi ngày, nhờ đó chúng ta thêm gắn bó mật thiết với Chúa Giêsu – Con Chí Ái của Mẹ. Đó là điều thánh Đaminh, thánh Phanxicô Salêsiô, thánh Montfort, thánh Gioan Phaolô II… và rất nhiều vị thánh đã thực hành trong suốt cuộc đời các ngài. Thật vậy: “Mến Mẹ thiết tha, hồn ta chắc rỗi” (thánh Anphongsô).
[1] “Một Ơn toàn xá (Đại xá) được ban, nếu việc lần chuỗi Mân Côi được thực hiện trong nhà thờ, nhà nguyện, gia đình, hay với một cộng đoàn tu sĩ, hoặc đoàn thể Công Giáo hoặc các hiệp hội đạo đức; một Ơn xá từng phần (Tiểu xá) được ban trong các trường hợp khác” (Sách Ân Xá).
