Thứ Sáu, Tuần XXX Thường niên (Lc 14,1–6)
Lề luật của con tim
Lasan Ngô Văn Vỹ, O.Cist.
Có những người giữ luật rất nghiêm nhưng lại quên mất tình thương; có những người bảo vệ nguyên tắc rất quyết liệt nhưng lại thờ ơ trước nỗi đau của tha nhân. Tin Mừng hôm nay đặt chúng ta trước một câu hỏi căn bản: Giữ luật để yêu thương hay giữ luật mà đánh mất tình thương?
Trong ngày sabát, Chúa Giêsu đến nhà một thủ lãnh nhóm Pharisêu dùng bữa. Người ta chăm chú dò xét Người. Giữa bầu khí ấy, một người mắc bệnh phù thũng xuất hiện. Chúa Giêsu nhìn thấy anh, nhưng những người chung quanh dường như chỉ chờ xem Người có chữa bệnh trong ngày sabát hay không. Trước nỗi đau của một con người, họ quan tâm đến việc bắt lỗi hơn là tìm cách cứu giúp.
Chúa Giêsu hỏi: “Có được phép chữa bệnh ngày sabát hay không?” Họ im lặng. Sự im lặng ấy phơi bày một nghịch lý: người ta có thể hiểu luật nhưng chưa chắc hiểu được tinh thần của luật; có thể thông thạo những quy định tôn giáo nhưng trái tim vẫn khép kín trước nỗi đau của đồng loại. Chúa Giêsu liền chữa lành người bệnh và để anh ra về.
Qua hành động ấy, Đức Giêsu mặc khải ý nghĩa đích thực của ngày sabát. Ngày sabát nhắc nhớ Thiên Chúa đã giải thoát dân Người khỏi ách nô lệ Ai Cập (Đnl 5,15), đồng thời mời gọi con người bước vào sự nghỉ ngơi và tự do của Thiên Chúa. Vì thế, ngày sabát không thể trở thành cái cớ để bỏ mặc người đau khổ. Lề luật được ban để dẫn con người đến với Thiên Chúa và giúp con người sống trong tình yêu của Người, chứ không phải để biến lòng đạo đức thành bức tường ngăn cách con người với nhau.
Chúa Giêsu không đến để phá bỏ Lề Luật, nhưng để kiện toàn Lề Luật bằng tình yêu (Mt 5,17). Người dạy rằng điều Thiên Chúa mong muốn là lòng nhân chứ không phải hy lễ hình thức (Mt 9,13). Bởi đó, lòng thương xót không đối nghịch với lề luật; trái lại, lòng thương xót giúp chúng ta hiểu và thực thi lề luật theo ý định yêu thương của Thiên Chúa. Khi một quy định bị sử dụng để biện minh cho sự vô cảm, người ta đã đánh mất tinh thần mà quy định ấy phải phục vụ.
Hình ảnh người phù thũng cũng gợi lên một tình trạng đáng suy nghĩ của đời sống nội tâm. Khi nước tích tụ trong cơ thể, thân thể trở nên nặng nề; cũng vậy, tâm hồn có thể trở nên trì trệ khi tích tụ lòng tự mãn, thành kiến, ích kỷ và những tổn thương không chịu trao phó cho Chúa. Điều đáng sợ không phải chỉ là những yếu đuối chúng ta mang trong lòng, mà còn là khi chúng ta không còn nhận ra mình cần được chữa lành.
Người bệnh trong Tin Mừng không nói lời nào, nhưng Chúa Giêsu vẫn nhìn thấy và cứu chữa anh. Đó là niềm hy vọng cho mỗi chúng ta: trước khi chúng ta biết diễn tả nỗi đau của mình, Chúa đã nhìn thấy; trước khi chúng ta đủ sức đứng lên, Người đã đến gần. Điều Người mong đợi là chúng ta đừng khép kín trước ân sủng và cũng đừng khép kín trước nỗi đau của người khác.
Trong đời sống đan tu cũng như giữa lòng thế giới, chúng ta có thể chu toàn giờ kinh, tuân giữ kỷ luật, thực hành những bổn phận đạo đức, nhưng vẫn chưa thực sự sống theo trái tim Đức Kitô. Một lời nói lạnh lùng, một thái độ xét đoán, một sự thờ ơ trước người đang cần được nâng đỡ đôi khi cho thấy chúng ta giữ được hình thức mà chưa chạm đến cốt lõi của Tin Mừng.
Sự thánh thiện không chỉ được đo bằng mức độ trung thành với những điều phải làm, mà còn bằng tình yêu chúng ta dành cho những con người Chúa đặt trên đường đời mình. Luật giữ cho đời sống có trật tự; tình yêu làm cho trật tự ấy có linh hồn. Kỷ luật giúp chúng ta nên tự do, nhưng chỉ khi được sống trong đức ái, kỷ luật mới thực sự dẫn chúng ta đến gần Thiên Chúa và anh chị em.
Lạy Chúa Giêsu, xin chữa lành trái tim con khỏi sự khô cứng của thói quen, sự tự mãn của lòng đạo đức hình thức và sự vô cảm trước nỗi đau của tha nhân. Xin cho con biết giữ luật với lòng yêu mến, sống kỷ luật với tinh thần tự do và thực thi bổn phận bằng trái tim thương xót. Để trong mọi việc, con không chỉ tự hỏi: “Con phải làm gì?”, mà còn biết hỏi: “Đâu là điều đẹp lòng Chúa và đem lại sự sống cho anh chị em con?” Amen.
