Ngày 4/11
LINH HỒN CỦA CÁT ĐÁ
1 V 8,22-23.27-30; 1 Pr 2,4-9; Ga 4,19-24
Kỷ niệm 81 năm Cung hiến Thánh đường
Châu sơn 4/11/1945 – 4/11/2026
Đức TGM Giuse Ngô Quang Kiệt
Hôm nay chúng ta vui mừng cử hành lễ kỷ niệm 81 năm Cung hiến Thánh đường đan viện Châu sơn. Thật diễm phúc cho chúng ta đang được hiện diện ngay trong chính ngôi thánh đường thời danh này. Một ngôi thánh đường đẹp đẽ đầy tính mỹ thuật. Nhưng Lời Chúa chúng ta vừa nghe cảnh báo chúng ta.
Sách Sử biên niên tường thuật: Vua Đavít đã chuẩn bị “ba ngàn tấn vàng, ba mươi ngàn tấn bạc, đồng và sắt thì không cân nổi. Gỗ bá hương vô số kể. Đá quý và mã não chất đầy kho…” (x. 1Sbn, 22 và 29). Nhờ đó vua Salomon đã xây được ngôi đền thờ Giêrusalem lộng lẫy có một không hai. Vậy mà hôm khánh thành đền thờ, Salomon đã phải xin Chúa tha thứ: “Này trời cao thăm thẳm còn không chứa nổi Thiên Chúa, huống chi ngôi nhà con đã xây đây!.. Từ trời, nơi Ngài ngự, xin lắng nghe; xin lắng nghe và tha thứ”.
Salomon có lý khi xin Chúa tha thứ vì xây ngôi đền thờ, dù lộng lẫy cao sang, vẫn không xứng đáng với Chúa. Vì phải thờ Chúa trong thần khí và sự thật. Như Chúa nói với người phụ nữ xứ Samaria: “Giờ đã đến, giờ những người thờ phượng đích thực sẽ thờ phượng Chúa Cha trong thần khí và sự thật”.
Ngôi đền thờ thần khí và sự thật ấy phải là chính con người. Như Thánh Phêrô dạy: “Hãy để Thiên Chúa dùng anh em như những viên đá sống động mà xây nên ngôi Đền Thờ thiêng liêng”.
Chúng ta thật vui mừng. Vì khi xây ngôi thánh đường này, cha ông chúng ta đã hoàn toàn thực hiện đúng Lời Chúa dạy. Ngôi thánh đường này có ba tầng vẻ đẹp.
Tầng thứ nhất là vẻ đẹp của kiến trúc. Ai nhìn vào ngôi nhà nguyện này cũng thấy một kiến trúc tổng thể hài hoà. Chiều dài, chiều rộng, chiều cao. Mái vòm, hàng cột, hành lang. Từ những thân cột rất lớn đến những hoa văn rất nhỏ. Từ hình dáng đến màu sắc. Các đường nét mỹ thuật rất tinh xảo. Cột to cũng tinh tế. Hoa nhỏ cũng sắc sảo. Những hình tròn vành vạnh. Những hình vuông tăm tắp. Những tam giác sắc cạnh. Tất cả đều hài hoà tạo thành một tổng thể hoàn mỹ. Thật là công phu trau chuốt đến từng ly.
Tầng thứ hai là vẻ đẹp của ý nghĩa. Đây là vẻ đẹp ít người nhận biết. Tất cả công trình không chỉ có vẻ đẹp bề ngoài, nhưng còn mang những sứ điệp tiềm ẩn bên trong. Từ toàn bộ ngôi nhà đến những chi tiết hoa văn. Từ những khung cửa sổ đến gạch lót nền. Từ những hàng chữ đến những tranh ảnh. Tất cả đều là những lời dạy bảo ta về đời sống đức tin. Đặc biệt là đời sống đan tu. Trên hết là sự hiện diện của Thiên Chúa. Khiến cho người vào đây cầu nguyện luôn nghe được lời Chúa mời gọi: Thầy là tình yêu. Thầy yêu con. Này đây Thầy ở cùng các con mọi ngày cho đến tận thế. Và nghe được lời dạy của tổ tiên: Hãy tuân giữ luật dòng. Hãy cầu nguyện và lao động. Một đi chung cùng nhau. Tất cả tạo nên một sức cuốn hút khiến ta muốn đến, muốn ở lại, để được nghe những lời yêu thương tha thiết.
Tầng thứ ba là vẻ đẹp của đời sống. Tầng vẻ đẹp thứ ba lại càng ít ai biết được. Vì nó quá sâu thẳm. Quá bí ẩn. Nhưng lại làm nên linh hồn của ngôi nhà này. Linh hồn theo nghĩa đen chứ không phải chỉ là nghĩa bóng.
Thật vậy, các ca toà này đã chứng kiến linh hồn tổ tiên chúng ta bay lên trong giờ kinh nguyện. Đất đai trong vườn ruộng đã nhìn thấy linh hồn các ngài thoát ra khỏi tấm thân thấm đẫm mồ hôi đổ gục xuống luống cầy. Các sở làm còn lưu giữ hình ảnh các ngài thân đã ngã xuống mà tay vẫn không rời dụng cụ lao động. Các đan phòng còn ghi dấu các ngài đi nghỉ rồi an giấc ngàn thu.
Các ngài là những viên đá sống động đã xây nên những ngôi đền thờ di động. Đến nỗi khi các ngài vào tù, nhà văn Kiều duy Vĩnh luôn gọi các ngài là các thánh tử đạo, thuộc dòng tu hãm mình ép xác. Các ngài rập khuôn theo Chúa Kitô nên khi nhìn thầy Đinh hiền Lương các tù nhân lại thấy hiện lên hình ảnh đức cha Lê hữu Từ. Các ngài đã mặc lấy Chúa Kitô nên mỗi khi các ngài xuất hiện trong làng, dân chúng đều quỳ sụp xuống lạy, vì coi như người từ trời xuống.
Các ngài đã là những viên đá bị thợ xây loại bỏ như Chúa Giêsu. Các ngài đã xây đời sống trên đá tảng Giêsu. Các ngài đã xây ngôi thánh đường trong thần khí và sự thật. Nên các ngài đã xây ngôi thánh đường và cả đan viện này trên nền tảng vững chắc. Đã làm nên vẻ đẹp vô cùng thiêng liêng cho toàn bộ công trình.
Hôm nay kỷ niệm 81 năm cung hiến ngôi thánh đường đẹp đẽ và thân thương, chúng ta phải làm gì? Đối với vẻ đẹp kiến trúc ta chỉ biết bảo trì. Đối với vẻ đẹp ý nghĩa ta chỉ phải thấu hiểu. Nhưng đối với vẻ đẹp của đời sống thì ta phải tiếp tục đóng góp.
Đời sống phải tiếp nối bằng đời sống. Hãy làm cho ngôi thánh đường này có sự sống. Hãy làm cho vẻ đẹp này có linh hồn. Ta đưa linh hồn mình vào công trình bằng cách nào? Hãy gia cố nền móng bằng hi sinh hãm mình. Hãy gia công tôn tạo bằng xây dựng cộng đoàn bác ái huynh đệ. Hãy gia tăng vẻ đẹp bằng đời sống cầu nguyện, kết hợp với Chúa. Như thế chúng ta trở thành những viên đá sống động. Như thế chúng ta xây dựng đan viện trong thần khí và sự thật. Như thế có Chúa tiếp tục cư ngụ tại nơi đây. Như thế chúng ta lại làm cho cát đá có linh hồn. Có vẻ đẹp bí ẩn sâu xa. Có sức sống mạnh mẽ và phong phú. Và công trình cha ông đã dày công xây dựng sẽ tiếp tục bền vững và ngày càng tăng thêm vẻ tráng lệ nguy nga.
