CHÚA NHẬT XXX THƯỜNG NIÊN A
Xh 22, 20-26 ; 1 Tx 1, 5c-10 ; Mt 22,34-40
MẾN CHÚA, YÊU NGƯỜI
M.Phanxico Marto
Chúa Giêsu đến thế gian không phải để bãi bỏ lề luật, nhưng là để kiện toàn (x. Mt 5,17). Sự kiện toàn đó được biểu lộ rõ nét qua việc Người mặc lại cho Luật Torah chiếc áo lộng lẫy ban đầu của tình yêu – vốn đã bị đánh cắp bởi “lòng chai dạ đá” (Mt 19,8) nơi con người. Thầy Giêsu vén mở một chân lý vĩ đại : Tất cả Luật Môsê và các sách ngôn sứ đều tùy thuộc vào hai điều răn mến Chúa và yêu người. Đó thật là kim chỉ nam đắc lực cho tất cả các tín hữu đang trên đường lữ hành về Nhà Cha. Trong đời đan tu âm thầm, chúng ta đã sống điều răn cốt lõi này như thế nào?
Đứng trước những nhà thông luật, đang tìm cách gài bẫy, Đức Giêsu khẳng định: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi. Đó là điều răn lớn nhất và điều răn đứng đầu”. Ba từ “hết” được lặp lại liên tiếp như một tiếng vang mạnh mẽ, đòi hỏi một sự tận hiến trọn vẹn, dứt khoát. Nghĩa là Thiên Chúa phải giữ vị trí trung tâm, một tình yêu hướng thượng. Sau đó, Người tiếp nối tình yêu này với tình yêu hướng đến tha nhân bằng lời tuyên bố xác quyết: “Còn điều răn thứ hai, cũng giống điều răn ấy, là: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình”. Như vậy, Thầy Giêsu cho thấy mến Chúa và yêu người không phải là hai bổn phận tách biệt, mà có quan hệ khăng khít với nhau. Lòng mến Chúa được cụ thể hóa qua việc yêu mến tha nhân; ngược lại, yêu mến tha nhân là kết quả của lòng yêu mến Chúa. Chúa Giêsu không chỉ khiến những nhà thông luật phải sững sờ im lặng, Người đã kéo họ ra khỏi vòng xoay luẩn quẩn ngột ngạt của chủ nghĩa duy luật, cho họ nhận ra giá trị thật sự của Toarh – tình yêu.
Nhìn vào cuộc sống xã hội hôm nay, ta thấy nhiều lúc con người rơi vào sự mệt mỏi, căng thẳng, vô cảm, không nhận ra đâu là cốt lõi giữa muôn vàn việc bổn phận, hệ thống các quy tắc, luật lệ xơ cứng, đanh thép. Chúa Giêsu lại mời gọi ta thực hiện một cuộc canh tân – ướp tình yêu vào mọi khoảnh khắc cuộc sống. Để thực hiện được điều đó, trước hết ta phải học cách yêu mến Thiên Chúa trọn vẹn tình cảm, trọn vẹn đức tin và trọn vẹn lý trí. Thánh Gioan đã từng viết: “Tình yêu cốt ở điều này: không phải chúng ta đã yêu mến Thiên Chúa, nhưng chính Ngài đã yêu mến chúng ta” (1 Ga 4,10). Vâng, Thiên Chúa đã yêu chúng ta trước, yêu đến giọt máu cuối cùng, yêu cả khi chúng ta còn là tội nhân (x.Rm 5,8). Ta mắc nợ Người tình yêu, mạng sống. Thế nên “Hãy lấy tình yêu đáp trả tình yêu, hãy lấy mạng sống đáp trả mạng sống” (Chân phước Anrê Phú Yên). Rồi ta sẽ thấy đúng như lời thánh Benado: “Phần thưởng của tình yêu chính là tình yêu”. Chính lúc ta bước vào mối tương quan cá vị với Thiên Chúa, và để lòng thương xót của Người chiếu rọi tâm hồn, chúng ta sẽ nhận ra “mình được Chúa Giêsu thương mến”. Khi ấy, điều gì có thể tách chúng ta ra khỏi tình yêu của Đức Giêsu? Và một cách chân thành, tự nhiên, ta dám nguyện sống theo lời thánh Phaolô khuyên bảo: “Dù ăn, dù uống, hay làm bất cứ việc gì, anh em hãy làm tất cả để tôn vinh Thiên Chúa” (1Cr 10,31). Vậy ta phải làm gì để tôn vinh danh Chúa hơn hết mọi sự? Thưa, câu trả lời sáng tỏ là sống tình bác ái, bởi chính Chúa Giêsu truyền dạy: “Mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: là anh em có lòng yêu thương nhau” (Ga 13,35).
Thánh Gioan thẳng thắn tuyên bố: “Nếu ai nói: ‘Tôi yêu mến Thiên Chúa’ mà lại ghét anh em mình, người ấy là kẻ nói dối” (1 Ga 4,20). Tình yêu dành cho Thiên Chúa vô hình phải được chứng thực bằng tình yêu dành cho người anh em hữu hình đang sống bên cạnh ta. Chúa Giêsu đã lấy tình yêu dành cho chính mình là “thước đo” và là nền tảng để có thể yêu thương người khác. Yêu mình lành mạnh không phải tình yêu vị kỉ, mà là nhận ra mình là tác phẩm tuyệt vời của Chúa, để từ đó trân trọng các tác phẩm của Chúa nơi mọi người xung quanh. Khuôn vàng thước ngọc được tìm thấy trong kho tàng Kinh Thánh: “Điều gì con muốn người khác làm cho mình thì hãy làm cho người khác” (Mt 7,12). Ở chốn thung lũng đầy nước mắt này, ai trong chúng ta không muốn được lắng nghe, được tha thứ, được nâng đỡ ; vậy hãy chủ động lắng nghe những tâm hồn mệt mỏi, hãy chủ động bao dung cho những sai lầm của người bên cạnh, hãy chủ động chia sẻ với những mảnh đời bất hạnh. Con đường về Trời ngắn nhất chẳng phải đây sao? Con đường ấy vẫn được các Thiên Thần lên lên xuống xuống – Thập Giá Đức Giêsu.
Chính Đức Giê-su đã sống điều Người dạy. Trên đỉnh đồi Gô-gô-tha, Ngài mến Chúa Cha hết lòng bằng sự vâng phục tuyệt đối cho đến chết, và Ngài yêu nhân loại như chính mình bằng việc hiến dâng đến giọt máu cuối cùng để cứu chuộc tội lỗi nhân loại. Thập Giá chính là bài giảng sống động nhất, trọn vẹn nhất về điều răn kép này. Chúa Giêsu tiếp tục mời gọi tất cả ta sống điều răn ấy, qua việc vác thập giá mình hằng ngày mà theo Người. Cách riêng, những đan sĩ sống theo Tu luật thánh phụ Biển Đức: “Không yêu mến gì hơn Chúa Kitô” (Tl 4,21), chúng ta đã mến Chúa, yêu người như thế nào?
Lời Chúa hôm nay mời gọi chúng ta dừng lại và tự vấn, những điều luật chúng ta đang giữ, những việc đạo đức chúng ta đang làm có thật sự xuất phát từ tình yêu và dẫn chúng ta đến tình yêu hay không? Tình yêu phải là thước đo tiêu chuẩn cho mọi sinh hoạt trong đời đan tu. “Thiên Chúa là tình yêu” (1Ga 4,8.16), chúng ta không thể tìm gặp Thiên Chúa nếu không mang trong mình tình yêu. Tình yêu ấy đòi hỏi chúng ta hiến dâng “hết”, không giữ lại dù chỉ một phần nhỏ. Đó không phải là một cảm xúc nhất thời, chóng qua, nhưng là một tấm lòng kiên định, chắc chắn trước mọi biến động, vui buồn, thành công hay thất bại; đó là một tâm hồn luôn ngợi khen Đức Chúa, luôn đáp tiếng “xin vâng” và tín thác hoàn toàn vào Chúa; đó là một tâm trí luôn nỗ lực tìm về Chân Thiện Mỹ. Trong “Trường Học Đức Ái” này, yêu thương là bổn phận tất yếu của chúng ta; chúng ta học cách yêu Chúa qua cử hành Phụng vụ, và qua cả cách yêu chính bản thân cũng như người “thân cận”. Cha Tổ phụ Biển Đức Thuận từng nhắc nhở anh em trong dòng: “Cái đạo ăn chay, cái đạo đánh tội, cái đạo chầu Thánh thể, các đạo ấy dễ mà không chắc chi; còn cái đạo yêu thương anh em, đạo ấy thì chắc là đạo” (Lời giáo huấn của Cha Tổ Phụ, số 6, về đức mến).
Thật vậy, Đạo của chúng ta không phải là đạo của những nghi thức nặng nề, mà là Đạo Yêu Thương; Ơn gọi của chúng ta không phải độc tu, mà là đan sĩ cộng tu anh dũng. Vì vậy, chúng ta yêu mến nhau bằng cách “một đi chung cùng nhau”, trân trọng, đón nhận, bao dung những khác biệt của nhau, giúp nhau chăm sóc “ngôi đền thờ của Chúa Thánh Thần” (x.1Cr 6,19). Chúng ta không chỉ nuôi dưỡng, bảo vệ linh hồn mình, nhưng còn mở rộng ra cho tất cả mọi người qua sứ mệnh cầu nguyện cho dân Chúa và cho người chưa nhận biết Chúa được trở về tin yêu Chúa. Chính tình yêu sẽ làm triển nở ơn gọi của chúng ta.
Triết gia Kierkegaard thật có lý khi phát biểu: “Chỉ khi nào có bổn phận phải yêu, thì tình yêu mới mãi mãi không biến chất”. Đối với ông, bổn phận đó chính là luật yêu thương của Thiên Chúa. Khi coi việc yêu thương là một bổn phận tất yếu, tình yêu sẽ vượt qua được những biến cố thất thường của cảm xúc cá nhân, từ đó được bảo đảm hạnh phúc vĩnh cửu và không bao giờ bị tha hóa. Thật vậy, Thiên Chúa luôn yêu thương, bảo vệ con người bằng các giới răn. Điều quan trọng là chúng ta có sẵn sàng trở về căn tính cốt lõi ban đầu của luật tình yêu hay không.
Chúa đã tóm gọn toàn bộ lề luật và lời các ngôn sứ vào một dòng chảy duy nhất: Tình yêu. Xin cho chúng ta được ngụp lặn trong dòng chảy ấy, để chúng ta có thể yêu mến Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và yêu thương người thân cận như chính mình.
