CHÚA NHẬT XXX THƯỜNG NIÊN – NĂM A
(Xh 22,21-27; 1 Tx 1,5c-10; Mt 22,34-40)
“YÊU” THEO TIÊU CHUẨN CỦA THIÊN CHÚA
Anselmo Nghĩa, Phước Hiệp
Vào thời Đức Giêsu, đời sống của dân Do Thái chịu sự chi phối bởi một hệ thống luật lệ rất phức tạp với 613 điều răn lớn nhỏ. Giữa vô số quy định ấy, nhiều người gặp khó khăn trong việc phân định đâu là điều cốt yếu, đâu là điều phụ thuộc. Chính vì thế, Tin Mừng hôm nay thuật lại việc một người thông luật, với ý định thử Đức Giêsu, đã đến hỏi Người: “Thưa Thầy, trong sách Luật Môsê, điều răn nào là điều răn trọng nhất?” (Mt 22,36). Đức Giêsu đã trả lời một cách rõ ràng và dứt khoát: “Ngươi phải yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, hết lòng, hết linh hồn và hết trí khôn ngươi. Đó là điều răn lớn nhất và điều răn thứ nhất. Còn điều răn thứ hai, cũng giống điều răn ấy, là: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình” (Mt 22,37-39).
Qua câu trả lời ấy, Đức Giêsu khẳng định rằng cốt lõi của toàn bộ Lề Luật chính là tình yêu. Tình yêu ấy được diễn tả qua hai chiều kích gắn bó mật thiết với nhau: mến Chúa là nền tảng của mọi tình yêu, còn yêu người là thước đo chân thực của lòng mến Chúa.
- Mến Chúa – Nền tảng của mọi tình yêu
Tại sao yêu mến Thiên Chúa lại là điều răn đứng đầu? Bởi lẽ, Thiên Chúa là nguồn mạch của mọi tình yêu chân thật. Chính Ngài đã yêu thương, tha thứ và cứu độ chúng ta trước, rồi mời gọi chúng ta ở lại trong tình yêu của Ngài. Con người không thể trao ban điều mình chưa có. Vì thế, chỉ khi thực sự đón nhận và cảm nghiệm tình yêu của Thiên Chúa, để tình yêu ấy biến đổi tâm hồn mình, chúng ta mới có thể yêu thương tha nhân bằng chính tình yêu đã lãnh nhận từ Ngài.
Thánh Phaolô trong Bài đọc II đã khen ngợi các tín hữu Thêxalônica, vì họ đã “từ bỏ ngẫu tượng mà quay về với Thiên Chúa để phụng sự Thiên Chúa hằng sống và chân thật” (1Tx 1,9). Với người Kitô hữu hôm nay, những “ngẫu tượng” không còn là các pho tượng bằng gỗ hay bằng đá, nhưng có thể là tiền tài, danh vọng, quyền lực, sự hưởng thụ hay chính cái tôi ích kỷ đang chiếm lấy vị trí của Thiên Chúa. Chỉ khi can đảm đặt Chúa làm ưu tiên hàng đầu, chúng ta mới có thể yêu mến Ngài bằng cả trái tim và cuộc sống của mình.
- Yêu người – Thước đo chân thực của lòng mến Chúa
Vì Thiên Chúa là Đấng vô hình, nên tình yêu dành cho Ngài phải được thể hiện bằng những hành động cụ thể đối với tha nhân. Thánh Gioan khẳng định một sự thật rất thực tế: “Nếu ai nói: Tôi yêu mến Thiên Chúa mà lại ghét anh em mình, người ấy là kẻ nói dối; vì ai không yêu thương người anh em mà họ trông thấy, thì không thể yêu mến Thiên Chúa mà họ không trông thấy” (1 Ga 4,20). Bởi thế, tình yêu đối với tha nhân chính là bằng chứng xác thực nhất của lòng yêu mến Thiên Chúa.
Chính vì thế, ngay sau điều răn mến Chúa, Đức Giêsu liền khẳng định: “Điều răn thứ hai cũng giống điều răn ấy: Ngươi phải yêu người thân cận như chính mình” (Mt 22,39). Hai giới răn này như hai mặt của một đồng tiền, không thể tách rời. Tình yêu đối với Thiên Chúa chính là tiêu chuẩn hướng dẫn chúng ta biết yêu thương tha nhân một cách đúng đắn. Nếu chỉ yêu theo lối nghĩ của người đời, chúng ta dễ rơi vào sự tính toán, chỉ yêu những người yêu mình và đối xử tốt với những ai đối xử tốt với mình. Trong khi đó, Đức Giêsu mời gọi chúng ta yêu theo chính cách Thiên Chúa đã yêu.
Tại nhiều nền văn hóa, con người vẫn đề cao lòng nhân ái. Người Việt Nam có câu: “Thương người như thể thương thân”. Còn Đức Khổng Tử thì dạy: “Kỷ sở bất dục, vật thi ư nhân” (Điều mình không muốn thì đừng làm cho người khác). Đó đều là những lời giáo huấn đáng được trân quý và thực hành trong đời sống. Tuy nhiên, Đức Giêsu còn đi xa hơn, đối với Người, tình yêu không chỉ dừng lại ở việc tránh làm điều xấu, nhưng còn mời gọi chủ động làm điều thiện: “Tất cả những gì anh em muốn người ta làm cho mình, thì chính anh em cũng hãy làm cho người ta” (Mt 7,12). Hơn thế nữa, Người còn dạy: “Hãy yêu kẻ thù và cầu nguyện cho những kẻ ngược đãi anh em” (Mt 5,44). Đây chính là đỉnh cao của tình yêu theo tiêu chuẩn của Thiên Chúa: một tình yêu quảng đại, vô vị lợi và vượt lên trên mọi tính toán hơn thua.
Bài đọc I minh họa cụ thể cho tình yêu ấy. Thiên Chúa truyền dạy dân Người phải biết đón nhận khách ngoại kiều, bảo vệ cô nhi quả phụ và thấu cảm với những phận người nghèo khổ. Người nghiêm cấm việc cho vay nặng lãi, đồng thời đòi buộc phải trả lại chiếc áo cầm cố trước khi mặt trời lặn để người nghèo có cái che thân trong đêm giá lạnh. Đó là tình yêu mang khuôn mặt của lòng thương xót, được minh chứng bằng những việc làm cụ thể chứ không dừng lại ở lời nói.
Ước gì Lời Chúa hôm nay giúp mỗi người chúng ta can đảm từ bỏ những “ngẫu tượng” của thời đại để đặt Thiên Chúa ở vị trí tối thượng trong cuộc đời, hầu để Ngài trở thành nguồn mạch cho mọi suy nghĩ, lời nói và việc làm. Đồng thời, nhờ yêu thương và phục vụ tha nhân theo tiêu chuẩn của Thiên Chúa, chúng ta chu toàn hai điều răn trọng nhất và trở nên những chứng nhân sống động của tình yêu Chúa giữa lòng thế giới hôm nay.
