Lòng Thương Xót Là Linh Hồn Của Lề Luật
(Mt 12,1-8)
Minh Kông
“Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế” (Mt 12,7).
Có người đã nói: “Luật pháp đạt đến vẻ đẹp cao nhất khi nó bảo vệ con người yếu đuối nhất.” Đó cũng là điều Chúa Giêsu muốn mặc khải trong Tin Mừng hôm nay. Qua cuộc tranh luận với những người Pharisêu về việc các môn đệ bứt lúa trong ngày sabát, Chúa không hủy bỏ Lề Luật, nhưng trả Lề Luật về đúng ý nghĩa nguyên thủy của nó: Luật được ban để phục vụ sự sống, chứ không phải để làm khổ hay kết án con người.
Thấy các môn đệ bứt vài bông lúa vì đói, những người Pharisêu lập tức lên án: “Các môn đệ ông làm điều không được phép làm trong ngày sabát.” Đối với họ, điều quan trọng nhất là luật lệ được tuân giữ cách nghiêm ngặt. Họ nhìn thấy một hành vi vi phạm luật, nhưng lại không nhìn thấy những con người đang đói. Họ bảo vệ luật, nhưng quên mất lòng thương xót – điều làm nên linh hồn của mọi lề luật.
Chúa Giêsu đáp lại bằng những dẫn chứng rất cụ thể. Vua Đavít và các thuộc hạ, khi đói, đã ăn bánh tiến vốn chỉ dành cho các tư tế. Các tư tế cũng làm nhiều việc trong Đền Thờ vào ngày sabát mà không bị coi là phạm luật. Qua đó, Chúa cho thấy Thiên Chúa không bao giờ muốn con người phải hy sinh sự sống vì một cách giữ luật máy móc. Lề Luật luôn hướng đến con người, phục vụ con người và giúp con người sống trọn vẹn hơn trong tình yêu Thiên Chúa.
Rồi Chúa kết luận bằng lời ngôn sứ Hôsê: “Ta muốn lòng nhân chứ đâu cần lễ tế.” Đây là chìa khóa để hiểu toàn bộ Tin Mừng. Thiên Chúa không phủ nhận giá trị của lề luật hay việc thờ phượng. Nhưng nếu việc giữ luật làm cho con tim trở nên khô cứng, nếu việc đạo đức khiến con người dễ kết án hơn là cảm thông, thì lề luật ấy đã mất đi ý nghĩa ban đầu. Lòng thương xót chính là linh hồn của lề luật.
Thật ra, điều Chúa Giêsu muốn sửa không phải là luật ngày sabát, nhưng là cách con người sử dụng luật. Luật không phải là bức tường để loại trừ, nhưng là cây cầu đưa con người đến gần Thiên Chúa và gần nhau hơn. Luật không được phép trở thành lý do để chúng ta khép lòng trước nỗi đau của tha nhân.
Cám dỗ của những người Pharisêu ngày xưa vẫn còn rất gần với chúng ta hôm nay. Có khi chúng ta chu toàn mọi quy định, mọi nghi thức, nhưng lại thiếu sự cảm thông với người yếu đuối. Có khi chúng ta rất nghiêm khắc với lỗi lầm của người khác, nhưng lại dễ dàng bao biện cho chính mình. Có khi chúng ta bảo vệ nguyên tắc đến mức quên mất con người đang cần được nâng đỡ. Khi ấy, ta giữ đúng luật, nhưng chưa chắc đã sống đúng ý Thiên Chúa.
Bài đọc I kể lại việc vua Khítkigia được Chúa chữa lành và cứu khỏi cõi chết. Ông không ca ngợi Chúa vì mình đã chu toàn mọi lề luật, nhưng vì đã cảm nghiệm lòng thương xót của Thiên Chúa. Thánh Vịnh đáp ca cũng cất lên lời tạ ơn: “Lạy Chúa, chính Ngài đã cứu con khỏi hố diệt vong.” Đó là khuôn mặt của Thiên Chúa trong suốt lịch sử cứu độ: một Thiên Chúa luôn cúi xuống để cứu chữa, tha thứ và nâng con người đứng dậy.
Đỉnh cao của lòng thương xót ấy chính là Đức Giêsu Kitô. Trên thập giá, Ngài đã làm điều mà không một điều luật nào buộc phải làm: hiến mạng sống mình cho những kẻ tội lỗi. Chính nơi đó, chúng ta hiểu rằng luật của Thiên Chúa không dừng lại ở chữ viết, nhưng đạt đến sự viên mãn trong tình yêu. Thập giá là bằng chứng hùng hồn rằng Thiên Chúa luôn chọn cứu sống hơn là kết án.
Là môn đệ Chúa Kitô, chúng ta được mời gọi giữ luật với một trái tim biết yêu thương. Sự trung thành với giới răn không hệ tại ở việc giữ từng điều khoản một cách khắt khe, nhưng ở chỗ để cho lòng thương xót hướng dẫn mọi suy nghĩ, lời nói và việc làm. Bởi lẽ, một việc làm đúng luật nhưng thiếu tình yêu vẫn chưa phản chiếu trọn vẹn khuôn mặt của Thiên Chúa.
Lạy Chúa Giêsu, Chúa là Chúa của ngày sabát và là hiện thân của lòng thương xót Chúa Cha. Xin dạy chúng con biết yêu mến lề luật của Chúa, nhưng còn biết yêu con người hơn; biết trung thành với chân lý, nhưng luôn dịu dàng trong bác ái; biết giữ luật để cứu sống, chứ không dùng luật để kết án. Xin cho trái tim chúng con luôn biết đập cùng nhịp với Trái Tim đầy xót thương của Chúa. Amen.
