Ngày 24/8, Thánh Bartholomêô, Tông đồ (Ga 1,45-51)
Hành trình lột da
Lasan Ngô Văn Vỹ, O.Cist.
Ơn gọi của thánh Bartholomêô, hay Nathanael theo truyền thống đồng nhất với nhân vật trong Tin Mừng Gioan, có thể được diễn tả bằng một hành trình rất đơn sơ: đến – xem – tin. Nhưng nếu đi sâu hơn, đó còn là một hành trình lột da: lột bỏ thành kiến, cái tôi, những ý tưởng có sẵn về Thiên Chúa, để cuối cùng được thuộc trọn về Đức Kitô.
Philípphê gặp Nathanael và vui mừng loan báo: “Đấng mà sách Luật Môsê và các ngôn sứ nói tới, chúng tôi đã gặp: đó là Đức Giêsu, con ông Giuse, người Nadarét.” Nhưng Nathanael đáp lại ngay: “Từ Nadarét, làm sao có cái gì hay được?”
Đó không chỉ là câu chuyện của Nathanael. Đó cũng là câu chuyện của chúng ta. Chúng ta thường muốn Thiên Chúa phải đến theo cách mình tưởng tượng: phải quyền năng, rực rỡ, xuất thân từ một nơi danh giá. Nhưng Thiên Chúa lại thích đi vào lịch sử qua những điều bé nhỏ: một hang đá Bêlem, một người thợ mộc, một làng quê Nadarét, một thập giá.
Nadarét chính là cú vấp của Thiên Chúa. Đấng vô biên lại chọn điều nhỏ bé để mặc khải chính mình. Vì thế, muốn gặp Chúa, đôi khi chúng ta phải từ bỏ chính những hình ảnh đẹp đẽ nhưng sai lầm mà mình đã dựng nên về Ngài.
Điều đáng quý nơi Nathanael là ông không bị giam mãi trong thành kiến. Philípphê không tranh luận với ông. Ông chỉ nói: “Cứ đến mà xem!” Đó cũng là phương pháp truyền giáo sâu sắc nhất. Không phải trước hết là thắng người khác bằng lý luận, nhưng là dẫn họ đến gặp Đức Kitô.
Nathanael đã đến. Và khi ông đến, ông khám phá ra một điều kỳ diệu: trước khi ông tìm Chúa, Chúa đã tìm ông; trước khi ông nhìn thấy Chúa, Chúa đã nhìn thấy ông. “Trước khi Philípphê gọi anh, lúc anh đang ở dưới cây vả, tôi đã thấy anh rồi.”
Hình ảnh “dưới cây vả” gợi lên một con người đang tìm kiếm, suy niệm, khát khao chân lý. Nathanael có thể đã biết Kinh Thánh, đã chờ đợi Đấng Mêsia, nhưng ông vẫn chưa nhận ra Ngài. Có một sự hiểu biết về Thiên Chúa mà vẫn chưa gặp được Thiên Chúa. Có thể học nhiều về Chúa mà lòng vẫn chưa thực sự để cho Chúa chạm đến.
Chỉ khi đứng trước ánh mắt của Đức Giêsu, Nathanael mới được biến đổi. Ông không còn nói: “Từ Nadarét có cái gì hay đâu!” Ông tuyên xưng: “Thưa Thầy, chính Thầy là Con Thiên Chúa, chính Thầy là Vua Israel!”
Đó là cuộc lột da đầu tiên: lột bỏ thành kiến để mặc lấy đức tin.
Nhưng hành trình ấy chưa dừng lại. Truyền thống kể rằng thánh Bartholomêô đã đi loan báo Tin Mừng và cuối cùng chịu tử đạo, bị lột da vì Đức Kitô. Dù các chi tiết về cuộc tử đạo thuộc truyền thống cổ, hình ảnh vị thánh cầm chính lớp da của mình vẫn là một biểu tượng rất mạnh mẽ. Con người cũ phải được lột bỏ để con người mới được sinh ra.
Thánh Phaolô nói: “Anh em phải lột bỏ con người cũ… và mặc lấy con người mới” (Ep 4,22-24). Vì thế, cuộc tử đạo của Bartholomêô không chỉ là một biến cố xảy ra vào cuối đời ngài. Cả đời ngài đã là một cuộc “lột da”: lột bỏ thành kiến, sự an toàn, ý riêng, và sau cùng là chính mạng sống mình.
Có lẽ Chúa cũng đang mời mỗi chúng ta bước vào một cuộc lột da như thế. Lột bỏ những nhãn hiệu ta dán cho người khác. Lột bỏ những định kiến khiến ta không còn nhận ra điều tốt nơi anh em. Lột bỏ cái tôi luôn muốn Thiên Chúa phải làm theo ý mình. Và nhất là lột bỏ con người cũ, để dưới tất cả những gì giả tạo, chỉ còn lại một trái tim chân thành trước mặt Chúa.
Nathanael đã đến, đã xem và đã tin. Nhưng điều đẹp nhất là: khi ông đến để nhìn Đức Giêsu, ông khám phá ra rằng mình đã được Đức Giêsu nhìn thấy từ lâu.
Có lẽ đó cũng là bí mật của mọi ơn gọi. Chúng ta tưởng mình đi tìm Chúa; nhưng thật ra, chính Chúa đã thấy chúng ta trước. Chúng ta tưởng mình chọn Chúa; nhưng chính Ngài đã chọn ta giữa muôn người.
Hôm nay, thánh Bartholomêô nhắn với chúng ta lời của Philípphê: “Cứ đến mà xem!” Hãy đến với Chúa trong cầu nguyện. Hãy để ánh mắt Ngài nhìn thấu chúng ta. Và khi gặp được Ngài, chúng ta sẽ có đủ can đảm để lột bỏ tất cả những gì không phải là mình, không phải là Chúa, để có thể cùng Nathanael tuyên xưng:
“Lạy Thầy, chính Thầy là Con Thiên Chúa!”
