Chúa nhật XVII Thường niên, Mt 13,44-52
Thực Tại Nước Trời
Lasan Ngô Văn Vỹ, O.Cist
Trong bài Tin Mừng hôm nay, Chúa Giêsu không ngừng lặp đi lặp lại một điệp khúc quen thuộc: “Nước Trời giống như…” Người không định nghĩa Nước Trời là gì, nhưng kể những câu chuyện. Bởi lẽ, có những thực tại chỉ có thể hiểu bằng kinh nghiệm chứ không thể gói gọn trong một công thức. Người ta không thể định nghĩa thế nào là tình yêu, nhưng có thể cảm nhận khi được yêu. Người ta cũng không thể diễn tả hết vẻ đẹp của bình minh, nhưng chỉ cần một lần ngắm nhìn là đủ để tâm hồn rung động. Nước Trời cũng là một thực tại như thế.
Nếu đọc toàn bộ Tin Mừng, chúng ta sẽ nhận ra rằng chủ đề được Đức Giêsu rao giảng nhiều nhất chính là Nước Thiên Chúa. Ngay khi bắt đầu sứ vụ công khai, Người đã công bố: “Thời kỳ đã mãn, và Triều Đại Thiên Chúa đã đến gần. Anh em hãy sám hối và tin vào Tin Mừng” (Mc 1,15). Điều đó cho thấy mục đích của công trình cứu độ không chỉ là tha tội, cũng không chỉ là dạy con người sống lương thiện, nhưng là đưa con người bước vào chính sự sống của Thiên Chúa.
Ngay từ thuở tạo dựng, Thiên Chúa đã dựng nên con người để sống trong sự hiệp thông với Ngài. Vườn Êđen không chỉ là một khu vườn, nhưng là biểu tượng của Nước Thiên Chúa, nơi Thiên Chúa bước đi với con người trong tình thân mật (x. St 3,8). Khi nguyên tổ phạm tội, điều con người đánh mất không chỉ là một nơi chốn, nhưng là đánh mất chính mối tương quan với Thiên Chúa. Vì thế, toàn bộ lịch sử cứu độ là hành trình Thiên Chúa đi tìm lại con người để đưa họ trở về với Vương Quốc của tình yêu.
Đó là lý do Đức Giêsu đến trần gian. Người không chỉ đến để chỉ đường vào Nước Trời; Người chính là Nước Trời đang hiện diện giữa nhân loại. Nơi Đức Giêsu, Thiên Chúa làm người để con người được sống với Thiên Chúa. Vì thế, khi người Pharisêu đòi dấu lạ, Đức Giêsu đã khẳng định: “Nếu tôi dùng Thần Khí Thiên Chúa mà trừ quỷ, thì quả thật Nước Thiên Chúa đã đến giữa các ông” (Mt 12,28).
Đức Bênêđictô XVI từng viết một tư tưởng rất sâu sắc: Chúa Giêsu không chỉ nói về Nước Thiên Chúa; chính Người là Nước Thiên Chúa. Nói cách khác, Nước Trời không phải trước hết là một nơi để con người đến sau khi chết, nhưng là một con người để chúng ta gặp gỡ, yêu mến và hiệp thông. Ai gặp Đức Kitô là gặp Nước Trời; ai để Đức Kitô làm Vua trong tâm hồn thì Nước Trời đã bắt đầu lớn lên nơi người ấy.
Chính dưới ánh sáng ấy mà hai dụ ngôn đầu tiên trở nên thật sống động.
Người nông dân tìm thấy một kho báu được chôn trong ruộng. Điều đáng chú ý không phải là kho báu, nhưng là phản ứng của anh: “Anh vui mừng đi bán tất cả những gì mình có.” Niềm vui đi trước sự hy sinh. Anh không bán tất cả vì tiếc nuối, nhưng vì biết mình vừa tìm thấy điều quý giá hơn tất cả.
Kho báu ấy, xét cho cùng, không phải là vàng bạc hay thiên đàng, mà là chính Đức Kitô. Thánh Phaolô sau khi gặp Chúa trên đường Đamát đã xác tín: “Tôi coi tất cả mọi sự là thua thiệt trước mối lợi tuyệt vời là được biết Đức Kitô Giêsu, Chúa của tôi” (Pl 3,8). Đối với ngài, Đức Kitô chính là kho báu làm thay đổi mọi thang giá trị của cuộc đời.
Dụ ngôn viên ngọc quý cũng mang cùng một ý nghĩa. Người thương gia đã dành cả đời để đi tìm những viên ngọc đẹp. Cuối cùng ông gặp được viên ngọc vô giá và sẵn sàng bán tất cả để sở hữu.
Hai con người, hai con đường khác nhau. Người nông dân gặp kho báu một cách bất ngờ; người thương gia gặp viên ngọc sau một hành trình dài tìm kiếm. Có những người được Chúa chạm đến trong một biến cố bất ngờ như thánh Phaolô. Có những người kiếm tìm Thiên Chúa trong nhiều năm như thánh Augustinô. Nhưng cuối cùng, cả hai đều gặp cùng một Đấng. Khi gặp Đức Kitô, mọi tìm kiếm đều dừng lại, vì con tim đã gặp được Đấng mà mình hằng khát mong.
Thánh Augustinô đã thốt lên lời nổi tiếng: “Lạy Chúa, Chúa dựng nên chúng con cho Chúa, nên lòng chúng con mãi khắc khoải cho đến khi được nghỉ yên trong Chúa.” Con người có thể tìm kiếm tiền bạc, danh vọng, quyền lực hay khoái lạc, nhưng tất cả chỉ làm dịu cơn khát trong chốc lát. Chỉ có Thiên Chúa mới là hạnh phúc vô biên mà trái tim con người hằng kiếm tìm.
Vì thế, “bán tất cả” không phải là điều kiện để mua Nước Trời, vì Nước Trời không thể mua được. Đó chỉ là cách diễn tả một sự thật thiêng liêng: khi gặp Đức Kitô, mọi sự khác tự nhiên trở nên nhỏ bé. Người ta không còn từ bỏ vì luật buộc, nhưng vì đã yêu. Người môn đệ không hy sinh để đổi lấy Thiên Đàng, nhưng hy sinh vì đã gặp Đấng đáng để trao trọn cuộc đời.
Đời sống đan tu là một chứng từ sống động cho chân lý ấy. Người đan sĩ không khước từ hôn nhân, của cải hay tự do vì những thực tại ấy xấu, nhưng vì đã khám phá một tình yêu lớn hơn. Lời khấn khó nghèo, khiết tịnh và vâng phục chỉ có ý nghĩa khi Đức Kitô thực sự trở thành “viên ngọc quý” của cuộc đời.
Đến dụ ngôn chiếc lưới, Đức Giêsu lại mở ra một chiều kích khác của Nước Trời. Chiếc lưới gom đủ mọi thứ cá tốt lẫn cá xấu. Hội Thánh hôm nay cũng vậy. Trong lòng Hội Thánh luôn có người thánh thiện và người tội lỗi. Chỉ đến ngày tận thế Thiên Chúa mới phân định dứt khoát. Điều ấy nhắc chúng ta đừng vội kết án tha nhân, nhưng hãy để Lời Chúa thanh luyện chính mình mỗi ngày.
Sau cùng, Đức Giêsu nói đến người chủ nhà biết lấy từ kho tàng mình cả cái mới lẫn cái cũ. Đó chính là hình ảnh của người môn đệ trưởng thành. Người ấy biết đọc Cựu Ước dưới ánh sáng Đức Kitô, biết làm cho kho tàng đức tin luôn mới mẻ trong từng hoàn cảnh của cuộc sống. Đức Kitô không hủy bỏ điều cũ, nhưng kiện toàn tất cả trong tình yêu.
Tin Mừng hôm nay vì thế đặt ra cho mỗi chúng ta một câu hỏi rất căn bản: Đâu là kho báu mà tôi đang dành cả cuộc đời để tìm kiếm? Nếu kho báu ấy chỉ là tiền bạc, địa vị hay thành công, thì một ngày nào đó chúng sẽ qua đi. Nhưng nếu kho báu là chính Đức Kitô, thì chúng ta đã nắm giữ điều không bao giờ mất. Bởi lẽ, Nước Trời không phải chỉ là phần thưởng ở cuối cuộc đời, nhưng là chính Đức Kitô đang sống trong tâm hồn chúng ta hôm nay. Ai có Người thì đã bắt đầu nếm hưởng hạnh phúc vĩnh cửu; ai mất Người thì dù sở hữu cả thế gian cũng vẫn là kẻ nghèo tận căn.
