Thứ Năm Tuần XXIII Thường Niên – Lc 6,27-38
Yêu Kẻ Thù
Lm. Lasan Ngô Văn Vỹ, O.Cist.
Con người mọi thời vẫn dễ rơi vào vòng xoáy “ăn miếng trả miếng”: bị xúc phạm thì đáp trả, bị làm tổn thương thì tìm cách làm tổn thương lại. Oán thù nối tiếp oán thù, bạo lực sinh ra bạo lực, và cuối cùng con người trở thành tù nhân của chính điều họ muốn chống lại. Chính trong một thế giới như thế, lời Đức Giêsu vang lên thật khác thường: “Anh em hãy yêu kẻ thù, hãy làm ơn cho kẻ ghét anh em, hãy chúc lành cho kẻ nguyền rủa anh em, hãy cầu nguyện cho kẻ vu khống anh em.”
Đây quả là một đòi hỏi vượt quá bản năng tự nhiên. Ai cũng dễ yêu người yêu mình, làm ơn cho người làm ơn với mình. Nhưng Đức Giêsu muốn người môn đệ đi xa hơn: “Nếu anh em yêu thương kẻ yêu thương mình, thì có gì là ân với nghĩa?” Kitô giáo không chỉ là một thứ luân lý dạy con người sống tử tế; đó là sự sống mới được trao ban trong Đức Kitô, để con người biết yêu bằng chính tình yêu Thiên Chúa.
“Mắt đền mắt, răng đền răng” từng là một bước tiến của luật pháp, nhằm giới hạn sự báo thù. Nhưng Đức Giêsu đến để kiện toàn lề luật bằng luật bác ái: đừng lấy sự dữ đáp lại sự dữ. Người không cổ võ thái độ nhu nhược trước bất công, nhưng phá vỡ logic của trả thù. Thánh Phaolô diễn tả: “Đừng để sự ác thắng được mình, nhưng hãy lấy thiện mà thắng ác” (Rm 12,21).
Kinh Thánh cho thấy điều ấy không phải là một lý tưởng bất khả thi. Đavít có cơ hội giết vua Saul, người đang tìm cách hãm hại mình, nhưng ông đã không trả thù. Giuse bị chính các anh mình bán sang Ai Cập, nhưng khi gặp lại, ông không báo oán mà nói: “Các anh đã định làm điều ác cho tôi, nhưng Thiên Chúa lại định cho nó thành điều tốt” (St 50,20).
Tuy nhiên, mẫu gương cao cả nhất chính là Đức Giêsu trên thập giá. Người không chỉ giảng về tha thứ; Người đã sống điều Người giảng: “Lạy Cha, xin tha cho họ, vì họ không biết việc họ làm” (Lc 23,34). Thập giá mặc khải tận cùng trái tim Thiên Chúa: “Đức Kitô đã chết vì chúng ta ngay khi chúng ta còn là những người tội lỗi” (Rm 5,8). Người yêu chúng ta không phải vì chúng ta đáng yêu, nhưng chính tình yêu của Người làm cho chúng ta trở nên đáng yêu.
Vì thế, tha thứ không phải trước hết là một cố gắng của ý chí, nhưng là hoa trái của ân sủng. Chúng ta chỉ có thể yêu kẻ thù khi để Đức Kitô sống trong mình. Kitô hữu đã nhận Đức Kitô làm Thầy thì cũng phải bước theo con đường của Thầy: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em” (Ga 13,34). Đây chính là dấu chỉ căn bản để người ta nhận ra chúng ta là môn đệ của Người.
Thực tế, “kẻ thù” đôi khi không ở đâu xa. Có khi chính là một người trong gia đình, một người cùng cộng đoàn, một người anh em hằng ngày ta gặp gỡ. Bởi thế, yêu kẻ thù bắt đầu từ những điều rất nhỏ, Đức Phaxicô cho chúng ta năm viên đá quý giúp yêu thương kẻ thù:
Cầu nguyện xin ơn chúa giúp
Sám hối để nhận biết những giới hạn của mình
Đối thoại để hiểu tha nhân
Cộng tác với nhau để yêu nhau và yêu người hơn
Hy vọng để vượt thắng những gian nan trong tiến trình yêu thương
Yêu thương kẻ thù là điều khó nhưng tất cả các thánh đã làm được. Thánh Maria Goretti đã tha thứ cho kẻ sát hại mình. Thánh Gioan Phaolô II đã tha thứ cho người ám sát mình. Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu suốt cuộc đời của ngài là một chuỗi nỗ lực sống yêu thương những chị em hay ghen tị, cau có, khó tính khó ưa, hay gây ra phiền nhiễu, đau khổ… cho ngài. Trong cuốn nhật kí, thánh Têrêsa ghi lại: có những chị em cố tình vu oan cho chị hoặc trêu tức chị bằng những trò thô lỗ như khi giặt đồ thì làm cho bọt xà bông tung toé lên người chị, hay lúc lần chuỗi mân côi lại tạo ra những tiếng kêu lách cách làm cho chị chia trí… Têrêsa đã luôn bám lấy Chúa, cậy dựa vào sức mạnh của Chúa để có thể sống yêu thương tha thứ và không ngừng cầu nguyện cho họ. Đó sự thánh thiện của ngài nỗ lực yêu thương mọi người, yêu cả kẻ thù đúng như Chúa dạy.
ĐHY Phanxicô Nguyễn Văn Thuận trong 13 năm tù đày, ngài để lại cho chúng ta nhiều bài học yêu thương. Ngài không bao giờ ghét bỏ, khinh khi, chửi mắng những người đã giam cầm tra tấn ngài…Trái lại, ngài thực lòng yêu thương tha thứ và cầu nuyện cho họ, ngài đã dùng chính tình yêu của Chúa để yêu thương họ, nhờ thế ngài đã cảm hoá hầu hết các cán bộ canh giữ ngài, biến họ thành những người bạn – những cùng tin vào Chúa.
Những chứng nhân ấy cho thấy: tha thứ không làm con người yếu đi; trái lại, tha thứ là sức mạnh của một trái tim đã được Đức Kitô giải thoát khỏi hận thù.
Lạy Chúa Giêsu, xin biến đổi trái tim con. Khi con bị xúc phạm, xin cho con biết cầu nguyện. Khi con bị hiểu lầm, xin cho con biết nhẫn nại. Khi con gặp người làm con đau khổ, xin cho con nhìn thấy nơi họ một người cũng cần được cứu độ như chính con. Xin cho con biết đem yêu thương vào nơi oán thù, đem thứ tha vào nơi lăng nhục, đem an hòa vào nơi tranh chấp, đem chân lý vào chốn lỗi lầm. Amen
